Đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha – hành trình từ những thất bại đến vinh quang
Đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha với biệt danh thân thương Seleção das Quinas (Đội của những chiếc năm góc, lấy cảm hứng từ quốc kỳ Bồ Đào Nha), từ lâu đã không chỉ là một đội bóng đại diện cho một quốc gia nhỏ ở bán đảo Iberia, mà còn là biểu tượng của sự kiên trì, tinh thần chiến đấu bất khuất và những thế hệ siêu sao thiên tài, những người đã viết nên những trang sử vàng cho bóng đá châu Âu.
Từ những thất bại đậm đắng đầu những năm 1930, khi đội tuyển mới chỉ là một cái tên non trẻ trên bản đồ bóng đá thế giới, đến hai chức vô địch UEFA Nations League (2019 và 2025), ngôi vô địch châu Âu Euro 2016 và thành tích hạng ba World Cup 1966 vẫn được nhắc đến như một kỳ tích, hành trình hơn 100 năm của Seleção là câu chuyện về sự trưởng thành không ngừng.
Những năm đầu non trẻ: Những thất bại đặt nền móng cho sự trưởng thành
Trận đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha diễn ra vào ngày 18 tháng 11 năm 1921, khi họ thất thủ 1-3 trước Tây Ban Nha ở Madrid. Đó là khởi đầu không mấy suôn sẻ cho một đội bóng mới thành lập, và những thất bại nặng nề tiếp tục kéo dài trong gần ba thập kỷ sau đó, chứng tỏ con đường đi đến vinh quang của Seleção không bao giờ là con đường bằng phẳng.
Năm 1934, Bồ Đào Nha tham dự vòng loại World Cup đầu tiên trong lịch sử, đối đầu với Tây Ban Nha. Hai lượt trận đều kết thúc bằng thất bại: thua 0-9 ở Madrid và thua 1-2 ở Lisbon, với tổng tỷ số 1-11 thua đậm, là một trong những thất bại nặng nề nhất của đội tuyển trong giai đoạn đầu.
Không có gì thay đổi nhiều ở kỳ World Cup 1938, khi Bồ Đào Nha thua 1-2 trước Syria ở trận đấu vòng loại diễn ra trên sân trung lập ở Milan, tiếp tục lỡ hẹn với vòng chung kết.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, đội tuyển gần như không có cơ hội thi đấu quốc tế, và năm 1947, họ chịu đựng thất bại đậm nhất trong lịch sử: thua 0-10 trước Anh trên sân nhà ở Lisbon, một kết quả mà cho đến nay vẫn là kỷ lục thua đậm nhất của Seleção.
Những năm 1950 tiếp tục là chuỗi ngày khó khăn. Tại vòng loại World Cup 1954, Bồ Đào Nha đối đầu với Áo, thua 1-9 ở lượt đi và chỉ có thể cầm hòa 0-0 ở lượt về tại Lisbon.
Năm 1958, dù lần đầu tiên trong lịch sử giành chiến thắng trong vòng loại World Cup, thắng 3-0 trước Ý trên sân nhà, Bồ Đào Nha vẫn đứng cuối bảng, chỉ có Bắc Ireland là đội đầu bảng giành vé đi tiếp.
Dù những kết quả này không mang lại thành tích, chúng đã là những bài học đắt giá, giúp đội tuyển trưởng thành để sẵn sàng cho kỳ tích đầu tiên của lịch sử: World Cup 1966 tại Anh.
Kỳ tích World Cup 1966: Sự ra đời của huyền thoại Eusébio và vị trí thứ ba lịch sử
Năm 1966 đánh dấu bước ngoặt đầu tiên trong lịch sử đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha khi họ lần đầu tiên vượt qua vòng loại World Cup, đứng đầu bảng đấu có Tiệp Khắc, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ với chỉ một trận hòa và một thất bại trong cả sáu trận đấu. Không ai có thể ngờ rằng, đội bóng non trẻ này sẽ tạo ra một trong những kỳ tích đáng nhớ nhất trong lịch sử giải đấu lớn nhất hành tinh.
Tại vòng chung kết World Cup 1966, Bồ Đào Nha khởi đầu hoàn hảo với ba chiến thắng liên tiếp ở vòng bảng, trước Hungary, Bulgaria và đương kim vô địch Brasil – một kết quả khiến cả thế giới bóng đá phải ngỡ ngàng.
Ở vòng tứ kết, họ đối mặt với “ngựa ô” CHDCND Triều Tiên, đội đã bất ngờ đánh bại Ý ở vòng bảng và dẫn trước Bồ Đào Nha 3-0 chỉ sau 25 phút thi đấu. Chính trong thời điểm khó khăn đó, huyền thoại Eusébio tỏa sáng: tiền đạo 24 tuổi ghi liền 4 bàn, giúp Bồ Đào Nha lội ngược dòng thắng 5-3 và tiến vào bán kết.
Dù thất bại 1-2 trước chủ nhà Anh ở bán kết, Bồ Đào Nha đã giành chiến thắng 2-1 trước Liên Xô ở trận tranh hạng ba, cán đích ở vị trí thứ ba – thành tích tốt nhất của họ tại mọi kỳ World Cup cho đến ngày nay. Eusébio cũng kết thúc giải đấu với 9 bàn thắng, nhận danh hiệu Vua phá lưới, khẳng định vị thế của mình là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất thế hệ của mình.
Tại vòng loại World Cup 1986, Bồ Đào Nha tạo ra bất ngờ khi đánh bại Tây Đức 1-0 trên sân nhà của đối thủ ở Stuttgart, trở thành đội bóng đầu tiên đánh bại Tây Đức trong một trận đấu chính thức trên sân nhà.
Tuy nhiên, tại vòng chung kết ở Mexico, đội tuyển chỉ có một trận thắng trước Anh, thua liên tiếp trước Ba Lan và Maroc, sớm bị loại khỏi giải đấu, còn bị dính vào vụ việc “Saltillo” khi các cầu thủ đình công tập luyện để đòi tăng thưởng từ Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha.
Năm 1996, tại Euro lần thứ hai đội tuyển tham dự, các tài năng trẻ của Seleção gây ấn tượng mạnh, mặc dù họ bị dừng bước ở tứ kết trước Pháp.
Đến Euro 2000, Bồ Đào Nha được đánh giá là một trong những ứng cử viên vô địch, chỉ dừng bước ở bán kết sau loạt sút luân lưu thua Pháp với tỷ số 1-2 sau 120 phút hòa 1-1, một trận đấu mà sự non trẻ của các cầu thủ trẻ đã khiến họ bỏ lỡ cơ hội vào chung kết.
Năm 2004, khi Bồ Đào Nha đăng cai Euro, toàn quốc kỳ vọng đội tuyển sẽ lên ngôi vô địch. Seleção đã tiến vào chung kết, đối đầu với “ngựa ô” Hy Lạp, nhưng đã thất bại 0-1, để lại nỗi nước mắt của Cristiano Ronaldo – cầu thủ 19 tuổi lần đầu tiên tham dự một giải đấu lớn châu Âu, vẫn còn nhớ như in nỗi đau đó để 12 năm sau, anh cùng đồng đội sửa chữa sai lầm đó.
Kỷ nguyên Fernando Santos: Hai chức vô địch lịch sử ở Euro 2016 và Nations League 2019
Theo những tin tức tổng hợp online, sau khi những trụ cột của thế hệ vàng giải nghệ, Bồ Đào Nha bước vào giai đoạn chuyển mình, với Cristiano Ronaldo là điểm tựa duy nhất. Các kỳ World Cup 2010 và 2014 không mang lại thành tích cao.
tại World Cup 2010 ở Nam Phi, đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha bị loại ở vòng 16 đội sau khi thua 0-1 trước Tây Ban Nha, còn tại World Cup 2014 ở Brasil, họ bị loại từ vòng bảng sau khi thua Đức 0-4, hòa Hoa Kỳ 2-2 và chỉ thắng Ghana 2-1, kém hiệu số bàn thắng bại so với Hoa Kỳ.
Đỉnh cao đầu tiên của kỷ nguyên Santos là Euro 2016 tại Pháp. Không ai đánh giá cao Bồ Đào Nha trước giải đấu, họ thậm chí chỉ lết qua vòng bảng với ba trận hòa: hòa Iceland 1-1, hòa Áo 0-0 và hòa Hungary 3-3, đứng thứ ba bảng F và chỉ đủ điều kiện vào vòng loại trực tiếp nhờ là một trong bốn đội thứ ba có thành tích tốt nhất.
Nhưng từ vòng 1/8, Seleção bắt đầu hành trình thần kỳ: họ đánh bại Croatia 1-0 ở phút cuối hiệp phụ, thắng Ba Lan 5-3 trên luân lưu sau khi hòa 1-1 trong 120 phút, rồi đánh bại Xứ Wales 2-0 ở bán kết để lọt vào chung kết, đối đầu với chủ nhà Pháp – đội được đánh giá cao nhất giải đấu.
Trong trận chung kết, mọi thứ trở nên khó khăn khi Cristiano Ronaldo bị chấn thương nặng từ hiệp một, phải rời sân và chỉ có thể đứng bên ngoài sân để chỉ huy các đồng đội.
Bồ Đào Nha chơi với lối phòng ngự phản công chặt chẽ, ép Pháp phải kéo trận đấu vào hiệp phụ, và đến phút 109, tiền đạo dự bị Eder ghi bàn thắng quyết định, giúp Bồ Đào Nha thắng 1-0 và lần đầu tiên trong lịch sử lên ngôi vô địch châu Âu.
Ba năm sau, năm 2019, Bồ Đào Nha một lần nữa tạo nên kỳ tích tại UEFA Nations League đầu tiên. Là chủ nhà của vòng chung kết, họ đánh bại Thụy Sĩ 3-1 ở bán kết với cú hat-trick của Ronaldo, rồi thắng Hà Lan 1-0 trong trận chung kết nhờ bàn thắng của Gonçalo Guedes, giành chức vô địch thứ hai trong ba năm. Fernando Santos cũng vượt qua kỷ lục của Luiz Felipe Scolari, trở thành huấn luyện viên có nhiều chiến thắng nhất trong lịch sử đội tuyển Bồ Đào Nha.
Dù tại Euro 2020 và World Cup 2022, Bồ Đào Nha không thể lặp lại thành tích, bị loại sớm ở vòng 1/8 và tứ kết tương ứng, những thành công năm 2016 và 2019 đã đưa Seleção lên hàng ngũ những đội bóng mạnh nhất châu Âu. Fernando Santos bị sa thải sau World Cup 2022, và Roberto Martinez thay thế ông năm 2023, tiếp tục viết nên những trang sử mới của đội tuyển.
Thời kỳ Roberto Martinez: Lập kỷ lục toàn thắng vòng loại và chức vô địch Nations League 2025
Ngay từ khi nhậm chức, Roberto Martinez đã mang đến làn gió mới cho Bồ Đào Nha, với lối chơi tấn công cống hiến và sự kết hợp giữa các cầu thủ kinh nghiệm như Ronaldo, Bruno Fernandes với các tài năng trẻ như Francisco Conceição, Gonçalo Ramos, João Neves.
Thành tích đầu tiên của Martinez là tại vòng loại Euro 2024, khi Bồ Đào Nha trở thành đội tuyển đầu tiên trong lịch sử vượt qua vòng loại với thành tích toàn thắng cả 10 trận, bao gồm chiến thắng đậm 9-0 trước Luxembourg – trận thắng đậm thứ hai trong lịch sử đội tuyển. Tại Euro 2024, họ lọt vào tứ kết trước khi thua Pháp 5-3 trên loạt sút luân lưu, một thành tích đáng nể với đội hình đang trong giai đoạn chuyển giao.
Nhưng kỳ tích lớn nhất của Martinez đến tại UEFA Nations League 2024-25, khi Bồ Đào Nha giành chức vô địch lần thứ hai trong lịch sử.
Tại vòng bảng, họ đứng đầu bảng A1 với 14 điểm, bất bại trong cả 6 trận đấu (4 thắng, 2 hòa). Ở tứ kết, họ lội ngược dòng thắng Đan Mạch 5-2 sau khi thua 0-1 ở lượt đi, rồi đánh bại Đức 2-1 ở bán kết tại Allianz Arena của Đức, với bàn thắng quyết định của Cristiano Ronaldo ở phút 68.
Đây là chiến thắng đầu tiên của Bồ Đào Nha trước Đức sau 25 năm, và cũng là lần đầu tiên Ronaldo thắng được đội tuyển Đức trong sự nghiệp của mình. Trong trận chung kết, Bồ Đào Nha hòa Tây Ban Nha 2-2 sau 120 phút, rồi thắng 5-3 trên loạt sút luân lưu để lần thứ hai nâng cao cúp Nations League, khẳng định vị thế của họ là thế lực số một của giải đấu này.
World Cup 2006: Thế hệ vàng tỏa sáng và danh hiệu “Đội bóng được mến mộ nhất”
Tại Đức đánh dấu đỉnh cao của thế hệ vàng đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha World Cup 2026 dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Luiz Felipe Scolari – người vừa đưa Brasil vô địch World Cup 2002.
Đội hình của Seleção lúc đó quy tụ những tài năng hàng đầu thế giới: Cristiano Ronaldo, Luís Figo, Rui Costa, Deco, Ricardo Carvalho, Pauleta – những cầu thủ đang thi đấu tại các câu lạc bộ hàng đầu châu Âu, tạo thành một đội bóng cân bằng về cả sức mạnh tấn công và phòng ngự.
Tại vòng bảng, Bồ Đào Nha đứng đầu bảng D với ba chiến thắng tuyệt đối: thắng Angola 1-0, Iran 2-0 và Mexico 2-1, không để lọt lưới bất kỳ bàn nào.
Ở vòng 1/8, họ đối đầu với Hà Lan trong trận đấu được coi là bạo lực nhất lịch sử World Cup: trọng tài đã rút ra 16 thẻ vàng và truất quyền thi đấu 4 cầu thủ, nhưng Bồ Đào Nha vẫn giành chiến thắng 1-0 để đi tiếp.
Tại tứ kết, họ đối đầu với Anh, và sau 120 phút hòa 0-0, Bồ Đào Nha thắng 3-1 trên loạt sút luân lưu, lần đầu tiên kể từ năm 1966 lọt vào bán kết World Cup.
Dù thất bại 0-1 trước Pháp ở bán kết và thua 1-3 trước chủ nhà Đức ở trận tranh hạng ba, đội tuyển đã được người dân Bồ Đào Nha đón tiếp như những người hùng khi trở về.
Hơn nữa, Seleção đã nhận được danh hiệu “Đội bóng được mến mộ nhất” của giải đấu, một giải thưởng bình chọn từ người hâm mộ toàn cầu, khẳng định sức hút của thế hệ vàng này.
Tại vòng loại World Cup 2026, Bồ Đào Nha cũng đã chính thức giành vé tham dự vòng chung kết, với thành tích 4 thắng, 1 hòa, 1 thua, tổng cộng 13 điểm. Trận thắng đậm 9-1 trước Armenia ở lượt cuối vòng bảng là minh chứng cho sức mạnh tấn công của đội tuyển, với các cầu thủ trẻ như Bruno Fernandes, João Neves đều tỏa sáng, cho thấy thế hệ sau Ronaldo đã đủ sức gánh vác trọng trách của đội tuyển.
Kết luận
Từ những thất bại đậm đắng đầu những năm 1930, đến hai chức vô địch Euro và Nations League, đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha đã trải qua một hành trình hơn 100 năm đầy nỗ lực và kiên trì, để trở thành một trong những đội bóng được ngưỡng mộ nhất thế giới.
Hiện tại, với sự kết hợp giữa các cầu thủ kinh nghiệm và những tài năng trẻ đang lên, Bồ Đào Nha tiếp tục là một trong những ứng cử viên hàng đầu cho mọi giải đấu bóng đá quốc tế, đặc biệt là World Cup 2026, nơi họ hy vọng sẽ phá vỡ thành tích hạng ba năm 1966 và lần đầu tiên trong lịch sử nâng cao chiếc cúp vàng World Cup.
